پژوهشگر ارشد دانشگاه آکسفورد با تحلیل نمونه‌هایی از عیلام باستان تا غزه امروز، تأکید کرد که تخریب آثار تاریخی تنها یک «جنایت جنگی» نیست، بلکه به ابزاری برای پروپاگاندا، پاکسازی قومی و مشروعیت‌بخشی به خشونت تبدیل شده است.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی انسجام نو، بیژن روحانی، پژوهشگر ارشد دانشکده باستان‌شناسی دانشگاه آکسفورد و نایب رئیس کمیته علمی آمادگی در برابر خطرات برای میراث فرهنگی (ایکورپ)، در نشستی تخصصی در خانه اندیشمندان علوم انسانی، به تشریح لایه‌های پنهان رابطه جنگ و میراث فرهنگی پرداخت.
روحانی با رد این تصور ساده‌انگارانه که آثار تاریخی صرفاً «قربانیان جانبی» جنگ‌ها هستند، گفت: «تخریب میراث فرهنگی گاه به ابزاری سیاسی برای نمایش برتری یک کشور یا گروه علیه دیگری تبدیل می‌شود.» وی با اشاره به کتیبه‌های آشوربانی‌پال، پادشاه آشور، افزود: «او با غرور شرح می‌دهد که چگونه شهرها و معابد عیلام را به غبار تبدیل کرده است. این یک پروپاگاندای سیاسی برای نمایش قدرت نظامی بود.»
این باستان‌شناس با جهش به دوران مدرن، به فروپاشی یوگسلاوی اشاره کرد و توضیح داد که چگونه اسلوبودان میلوشویچ، با برگزاری سخنرانی در محل یک نبرد تاریخی و انتقال بقایای نمادین پیکر یک فرمانده صرب، از میراث فرهنگی برای مشروعیت‌بخشی به ایده «صربستان بزرگ» و شعله‌ور کردن آتش جنگ بهره برد.
وی همچنین به نمونه معاصرتر طالبان در افغانستان اشاره کرد و تخریب بوداهای بامیان را «ابزاری برای چانه‌زنی سیاسی» خواند و گفت: «طالبان ابتدا فرمان حفاظت از آثار را صادر کرد اما سپس با تهدید به تخریب، توجه جهانی را جلب کرد و آن را به نشانه‌ای از دو‌رویی جامعه جهانی تبدیل نمود که برای نجات مجسمه‌ها اقدام می‌کند اما نسبت به مردم تحت تحریم بی‌تفاوت است.»
روحانی در ادامه با یادآوری توییت جنجالی دونالد ترامپ در سال ۲۰۲۰، مبنی بر قرار دادن ۵۲ سایت فرهنگی ایران در فهرست اهداف، این تهدید را مصداق بارز «اقدام تلافی‌جویانه» و نقض آشکار کنوانسیون لاهه ۱۹۵۴ دانست که به صراحت، هرگونه اقدام تلافی‌جویانه علیه میراث فرهنگی را ممنوع کرده است.
این پژوهشگر ارشد با اشاره به تخریب ۵۲۴ سایت فرهنگی در نوار غزه، هشدار داد: «این پاکسازی فرهنگی، تلاشی برای حذف کامل نشانه‌های یک ملت از تاریخ است، گویی آن مردم هرگز در آن سرزمین حضور نداشته‌اند.»
