افزایش تعداد ماهوارهها در مدار زمین، مدیریت سنتی آنها را دشوار کرده و هوش مصنوعی بهتدریج برای تصمیمگیری مستقل، جلوگیری از برخورد و مدیریت شبکههای ماهوارهای وارد عمل میشود.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی انسجام نو، افزایش چشمگیر تعداد ماهوارهها در مدار زمین، شیوه سنتی کنترل فضاپیماها را با چالش جدی مواجه کرده است. در گذشته بیشتر تصمیمهای مربوط به ماهوارهها توسط مهندسان روی زمین گرفته و از طریق ارتباطات رادیویی به فضاپیما ارسال میشد، اما افزایش تعداد ماهوارهها این مدل را با محدودیت روبهرو کرده است.
امروزه یک شرکت میتواند هزاران فضاپیما را بهصورت همزمان مدیریت کند و نظارت انسانی بر تمام فعالیتهای آنها در لحظه امکانپذیر نیست. به همین دلیل، هوش مصنوعی بهعنوان ابزاری برای خودکارسازی تصمیمهای پرتعداد و تکراری، نقش بیشتری در مدیریت مأموریتهای فضایی پیدا میکند.
یکی از مهمترین تغییرات، افزایش توانایی ماهوارهها برای تصمیمگیری مستقل در مدار است. ماهوارههای مدار پایین زمین تنها در بازههای محدودی با ایستگاههای زمینی ارتباط دارند و محدودیت پهنای باند و زمان ارتباط میتواند واکنش سریع به رویدادها را دشوار کند.سیستمهای هوش مصنوعی مستقر روی فضاپیما میتوانند دادههای دریافتی را در همان محل پردازش کنند و در صورت مشاهده یک رویداد مهم، بدون انتظار برای دریافت دستور از زمین واکنش نشان دهند.
برای نمونه، برخی پروژههای فضایی توانایی تحلیل دادههای حسگرها و شناسایی موارد مهم را در خود فضاپیما آزمایش کردهاند. همچنین پژوهشگران امکان استفاده از شبکههای عصبی برای کنترل جهتگیری ماهواره بدون دخالت مستقیم انسان را بررسی کردهاند.
ماهوارههای جدید رصد زمین نیز به پردازندههای قدرتمندتری مجهز میشوند تا بتوانند انواع دادههای حسگری را در مدار ترکیب و تحلیل کنند و به جای ارسال حجم زیادی از دادههای خام، اطلاعات پردازششده و کاربردی را به زمین منتقل کنند
با شکلگیری منظومههایی متشکل از صدها یا هزاران ماهواره، مسئله هماهنگی میان فضاپیماها اهمیت بیشتری پیدا میکند. در چنین شرایطی ماهوارهها باید مانند یک ناوگان هماهنگ عمل کنند و وظایف خود را با یکدیگر به اشتراک بگذارند.
یکی از مهمترین کاربردهای هوش مصنوعی در این بخش، جلوگیری از برخورد با سایر ماهوارهها و زبالههای فضایی است. افزایش تراکم مدار پایین زمین باعث شده سامانههای ماهوارهای با هشدارهای متعددی درباره نزدیک شدن اجرام فضایی مواجه شوند.
سیستمهای هوشمند میتوانند اطلاعات مربوط به موقعیت اجرام را تحلیل، احتمال برخورد را محاسبه و در برخی شرایط، مانور مناسب برای تغییر مسیر ماهواره را پیشنهاد یا اجرا کنند.پروژه «استارلینگ» ناسا نیز نمونهای از تلاش برای افزایش خودمختاری توزیعشده فضاپیماهاست. در این رویکرد، ماهوارهها میتوانند اطلاعات را با یکدیگر به اشتراک بگذارند، وظایف رصدی را تقسیم کنند و برنامه جمعی خود را در حین مأموریت تغییر دهند.
کاربرد مهم دیگر هوش مصنوعی به مدیریت ارتباطات مربوط میشود. شبکههای ماهوارهای مدرن دائماً در حال حرکت هستند و ارتباط میان ماهوارهها، ایستگاههای زمینی و کاربران پیوسته تغییر میکند.در این شرایط، تعیین اینکه هر ماهواره با کدام ایستگاه زمینی ارتباط برقرار کند، دادهها از چه مسیری منتقل شوند و ظرفیت ارتباطی چگونه میان مناطق مختلف توزیع شود، نیازمند محاسبات مستمر است.
هوش مصنوعی میتواند با تحلیل الگوهای مصرف، میزان تقاضای آینده برای پهنای باند را پیشبینی کند و مسیرهای ارتباطی و ظرفیت شبکه را متناسب با شرایط تغییر دهد.شبکه استارلینک نیز از فناوریهای هوشمند برای مدیریت ترافیک ارتباطی، لینکهای بین ماهوارهای و تنظیم پرتوهای ارتباطی متناسب با تغییر تقاضا استفاده میکند.
ورود هوش مصنوعی به مدیریت ماهوارهها به معنای حذف نقش انسان نیست. اپراتورهای زمینی همچنان قوانین و محدودیتهای اصلی را تعیین میکنند، وضعیت مأموریتها را زیر نظر دارند و در شرایط غیرعادی امکان مداخله خواهند داشت.با این حال، با افزایش تعداد ماهوارهها از صدها به هزاران و حتی دهها هزار فضاپیما، مدل مدیریت مستقیم تکتک ماهوارهها دیگر پاسخگوی نیازهای آینده نخواهد بود.در چنین شرایطی، مدیریت ناوگانهای فضایی به سمت مدلی حرکت میکند که در آن انسان بر سامانههای هوشمند نظارت دارد و هوش مصنوعی بخش بزرگی از تصمیمهای روزمره و پرحجم را در مدار انجام میدهد؛ تغییری که میتواند آینده عملیات فضایی و خدمات مبتنی بر ماهواره را متحول کند.




